Kształtowanie postaw patriotycznych w dzieci w wieku przedszkolnym

Wychowanie młodych pokoleń w duchu wartości powinno się rozpocząć już  w przedszkolu. Przedszkole dba o wszechstronny rozwój dziecka oraz kształtuje jego osobowość. Rezultaty w tym zakresie osiąga się poprzez stosowanie metod aktywizujących dziecko, oraz przez organizowanie kontaktów wychowanków z bliższym i dalszym środowiskiem.  Wiek przedszkolny to okres kształtowania się podstaw osobowości dziecka. Kształtują się nawyki, cechy charakteru i zaczątki postaw, które pozwolą dziecku brać udział w życiu społecznym.

Patrząc na dziecko w wieku przedszkolnym, nie dostrzegamy dojrzałej postawy patriotycznej. Ważne są więc oddziaływania w tym względzie, które pozwolą stworzyć podłoże do uczuć przywiązania do własnego miasta, wsi, regionu, jego tradycji itp., czyli do tzw. „małej ojczyzny”, którą mały człowiek może zobaczyć, dotknąć, poczuć.

Postawa wobec Ojczyzny jako całości, jest dla małego dziecka pojęciem abstrakcyjnym. To na dorosłych spoczywa odpowiedzialność wprowadzenia go w temat patriotyzmu. Musimy wyrobić przywiązanie do szczegółowych pojęć: symboli narodowych, obyczajów, obrzędów, ludzi z różnych grup społecznych. To nauczyciel umożliwia dzieciom kontakty z ojczystą przyrodą i kulturą, literaturą (wiersze, opowiadania, legendy) i z tradycjami. Oddziaływania takie w znaczący sposób wpływają na przeżycia dzieci, ich zainteresowanie się sprawami Ojczyzny, zaciekawienie światem i życiem ludzi.

Należy zauważyć, że małe dziecko uczy się poprzez  naśladownictwo. Wzorem dla niego są przede wszystkim dorośli: rodzice i inni członkowie rodziny. Stąd też początkowo obraz Ojczyzny utożsamia z rodziną. Jest to dom rodzinny, ulubione miejsca zabawy, bliskie  osoby. W miarę poznawania zewnętrznego świata, ojczyzną staje się środowisko lokalne, miejsca zamieszkania, a więc i przedszkole, w którym dziecko czuje się bezpiecznie. Przez kolejne lata obraz ten wzbogaca się i poszerza, stając się dla dziecka przedmiotem estetycznym wywołującym szczególne emocje i uczucia. Dlatego też, ważną rolą przedszkola w kształtowaniu postaw patriotycznych,  jest dostarczanie wiedzy o najbliższym środowisku. Obok bezpośredniej obserwacji, cennym źródłem wiadomości i przeżyć dzieci są zajęcia z zakresu kształtowania mowy i myślenia, w trakcie których wykorzystuje się wiersze, opowiadania, baśnie, legendy, inscenizacje i zagadki. Zajęcia takie przemawiają do świadomości, uczuć i wyobraźni dziecka, wzruszają szlachetnością  postępowania różnych ludzi i zachęcają do naśladowania.

Odrębną problematykę stanowi zaznajamianie dzieci przedszkolnych z symbolami i znakami narodowymi: godłem, barwami narodowymi, hymnem, herbami miast oraz tradycjami narodowymi. Należy przekazać dzieciom pewną wiedzę o symbolach i ich znaczeniu i ukształtować właściwy do nich stosunek. Pielęgnowanie tradycji narodowych wiąże się z zainteresowaniem młodego pokolenia pomnikami bohaterów narodowych, miejscami pamięci narodowej, pamiątkami historycznymi znajdującymi się w najbliższym środowisku.

Ważnym elementem edukacji patriotycznej w przedszkolu jest kształtowanie poszanowania do pracy własnej i innych. Nie wystarczy jednak samo zapoznanie dzieci z pracą ludzi dorosłych, pokazanie jej wartości i znaczenia. Należy praktycznie wdrażać przedszkolaków do wykonywania różnych prac użytecznych dostosowanych do ich możliwości. Chodzi o to, aby przygotować dziecko do roli obywatela znającego swoje obowiązki i wykonującego je w pełni odpowiedzialnie. Służą temu różnego rodzaju dyżury i prace użyteczne .  

Kształtując postawę patrioty, nie można zapomnieć o dostrzeganiu piękna przyrody ojczystej, jej szanowaniu. W kontaktach z lasem, łąką czy morzem, wyzwalają się u dzieci przeżycia i emocje, pozwalające poszerzać wiadomości o otaczającym świecie.

Edukacja patriotyczna to także zapoznanie z dziejami naszej kultury, które są wspaniałym przykładem podtrzymywania tożsamości narodowej. Tacy twórcy dzieł sztuki, jak Fryderyk Chopin, Jan Matejko czy Henryk Sienkiewicz od pokoleń rozbudzają uczucia patriotyczne i wprowadzają w system wartości.

Wszystkie wspomniane zagadnienia realizowane są w przedszkolu poprzez różne formy i metody pracy tj. zajęcia dydaktyczne, spacery, wycieczki, uroczystości, spotkania z ciekawymi ludźmi oraz poprzez zabawę dzieci.

LITERATURA

  1. Bulera M, Żuchełkowska K, Ukochany Kraj, umiłowany kraj, Wychowanie patriotyczne w przedszkolu, Bydgoszcz 1996.
  2. Jundził I., „O wychowaniu patriotycznym dzieci”, warszawa 1975